دامنه‌ی داراب کلا

نادر قنبری نکا:
۲۱ مرداد ۱۴۰۵ در صحن مدرسه فکرت شعبه‌ی بله:

اگر می‌خواهیم جامعه‌ای آگاه‌تر داشته باشیم، باید از مدرسه‌ها شروع کنیم؛ جایی که فقط اطلاعات نباید آموزش داده شود، بلکه شیوه درست فکر کردن هم باید یاد داده شود. ویژگی‌های یک ذهن منضبط در تفکر انتقادی:

۱. صداقت فکری

یعنی وقتی با شواهد جدید روبه‌رو می‌شویم، حاضر باشیم باور خود را اصلاح کنیم.

۲. تواضع فکری

پذیرفتن اینکه دانسته‌های ما محدود است و ممکن است اشتباه کنیم.

۳. انصاف فکری

بررسی دیدگاه‌ها بدون تعصب و پیش‌داوری.

۴. عدالت‌خواهی فکری

قضاوت منصفانه درباره استدلال‌ها، حتی اگر مخالف ما باشند.

۵. پشتکار فکری

دنبال کردن حقیقت، حتی وقتی فکر کردن سخت می‌شود.

۶. اعتماد به عقل

باور به قدرت استدلال و تفکر منطقی.

۷. شهامت فکری

جرأت پرسیدن سؤال‌های سخت و نقد باورهای رایج.

۸. همدلی فکری

توانایی دیدن مسئله از زاویه نگاه دیگران.

۹. استقلال فکری

فکر کردن با ذهن خود، نه صرفاً تکرار نظر دیگران.

این‌ها مهارت‌هایی هستند که اگر در مدارس و دانشگاه‌ها آموزش داده شوند، نسلی آگاه‌تر، مسئول‌تر و خردمندتر شکل خواهد گرفت.

مدرسه علوم انسانی

"اس.اس"های جاسوس آلمان زمان هیتلر به زندانیان می‌گفتند:
"اگر این گلوله سه فنیگ قیمت نداشت، در کمال میل کلک‌تان را می‌کَندیدم!"
کتاب "تاریخ داخائو" نوشته‌ی پل برین،‌ ترجمه‌ی جمشید ترابی، ص ۷۸
نکته: وقتی انسان خونش از سوی قدرت، به "سه فنیگ" نیَرزد!!! به او شلیک هم می‌شود. دامنه

نقل است که "آغامحمدخانِ" قاجار در واپسین پند خویش به نایب‌السلطنه‌اش -فتحعلیشاه- گفته بود:
"تداوم فرمانروایی بر ایران، در گِروِ نادانی یا ناداریِ رعیت است؛ مردم را یا در جهل نگه دار و یا در گرسنگی."

آرش (فریدون کمانگر) بازجو از او سؤال می‌کند فضل الله مجاهدین علی القاعدین چه کسانی هستند؟
علی شریعتی می‌گوید: با "فضُل‌اله مجاهدین" هیچ رابطه‌ای نداشتم! اما "علیٖ قاعدین" من هستم!!!

زندی‌پور بازجو از او سؤال می‌کند تاکنون ترور هم کردی؟
علی شریعتی گفت: آری! در قتلِ هابیل توسط قابیل!! [لابد با بیل!!]

یک سرباز زندان از او پرسید جرمت چی بود، اسلحه داشتی؟
علی شریعتی گفت: آری.
سرباز گفت: آرمش چیه؟
علی شریعتی گفت: خودکار. [اشاره به قلم که اسلحه‌ی نویسندگی زنده‌یاد دکتر علی شریعتی بود]

روزی زندی‌پور به او می‌گوید شاه سمبل کشور است و هر که با شاه مخالفت کند خائن است.
علی شریعتی گفت: پس همه‌ی شاه‌ها خائن هستند! چون همه‌ی آنها علیه‌ی شاه‌های قبلی مبارزه کردند به قدرت رسیدند.

در مورد خاطره‌ی یک و دو، دو نکته بگویم: ۱. جواب شریعتی نشان می‌دهد ساواک از رابطه‌ی افراد متفکر با "سازمان مجاهدین خلق" عصر شاه واهمه و کنجکاوی داشت. ۲. شریعتی در مورد قابیل و هابیل خیلی مطالب نوشته بود و حرفش این بود قابیل‌ها غلبه دارند بر مذهب‌ها و ملت‌ها.
منبع این چهار خاطره
ص ۱۸۳ کتاب "طرحی از یک زندگی"
نوشته‌ی پوران شریعت رضوی همسر دکتر علی شریعتی

یادداشت روز :: دامنه : ابراهیم طالبی دارابی

۱. غیرت یعنی کسی امور شریف را از دستِ نااهل، دور نگه دارد. دامنه

۲. جوع یعنی سلبِ رفاه و معیشت ملت. خوف یعنی سلبِ امنیت جانی و فکری مردم. دامنه

۳. صبر در اصل به معنای "حبس‌کردن" است؛ چه حبس درد در دل فرد، چه حبس اندوه انبوه درد فقر و ستم توسط یک ملت. دامنه

۴. شهر جدّه در عربستان به این علت جده نام گرفت چون حوّا آن جا مدفون است که در تلقی مذهبیون، جده‌ی آدمیان است. زن و مرد برابرند؛ چه آدم و چه حوا. دامنه

۵. عبرت به معنای عبور است. عبور از غرور. عبور از ستم. عبور از خودکامگی. عبور از تکاثر، عبور از تنافُس (=خودبینی) عبرت، اول از همه نیاز اصلی حاکمان است تا از بسیاری از عیب‌های خود عبور کنند. دامنه

ی وقت آقای احمد شاملو در کنایه به سهراب سپهری در مورد شعر معروفش «آب را گِل نکنیم» گفته بود:

"وقتی انسان‌ها چنین در ویتنام قتل‌عام می‌شوند، چگونه می‌شود شاعری نگران آب خوردنِ یک کبوتر باشد!"

و سهراب در پاسخ گفته بود:

"انسانی که نگران آب خوردنِ یک کبوتر نباشد، همان انسانی است که به راحتی آدم هم می‌کشد..."

در عقلانیت، پدیده‌ی "دولت" مفهومی مدرن است و به قول بسیاری از عاقلان و خردمندان: "اجرای احکام فقه یا مذهب" به هیچ دولتی در هیچ مملکتی سپرده نشده است. مذهب، امری فراگیر و فردی است و بستگی به فرد فردِ آن ممالک دارد که آیا مذهب را بپذیرند یا نپذیرند. تازه اگر یک مذهب را پذیرفته هم باشند، مذهب حق حکومت بر مملکت را ندارد. هر کس هم بگوید من از سمت مذهب بر شما حکومت می‌رانم، عقلانیت آن را رد می‌کند چون حکومت از آن خود ملت آن سرزمین است.

آری؛ مذهب عهده‌دار هیچ مملکتی نیست اگر اجرای احکام مذهب، شدنی بود، خودِ پیغمبر آخرین دین -که مسلمانان می‌گویند اسلام است- در قبیله‌ی خودش قُریش پیاده می‌کرد، نه فقط پیاده و اجرا نشد حتی از مکه به یک شهر دیگر پناه برد و قبیله هم چندین فرقه شدند. بگذرم. ایران مال خود تفکر ایرانی و خِرَد ایرانی است که نسل نو بی‌تردید آن را باز خواهد یافت؛ با آرامی و مدنی.

۱۱ مرداد ۴۰۵ :: دامنه ابراهیم طالبی دارابی

پِتر اول (=تزار روسیه) از یک دهقان پرسید با پولت چه می‌کنی؟
دهقان گفت: سه قسمت می‌کنم:

۱. قرضم را می‌دهم!
۲. قرض می‌دهم!
۳. دور می‌ریزم!

پتر حاکم روسیه گفت: نفهمیدم مقصودت چیست.
دهقان جواب داد:

۱. با غذادادن به پدرومادرم، قرضم را پس می‌دهم!
۲. با غذادادن به پسرهایم، پولم را قرض می‌دهم!!
۳. با بزرگ‌کردن دخترهایم، پولم را دور می‌ریزم!!!

تزار گفت: عجیب تیزهوشی دهقان.
از داستان‌های تولستوی برداشتِ آزاد کردم و با ادبیات خودم بازنویسی کردم.
نکته: در طول تاریخ بشر، این نگاه سوم به خلقت وجود داشت. تولستوی این ضعف را نشان داد با این داستان. بگذرم. بند ۱ و ۲ پند و تعلیم است، بند ۳ نقد و گِله و شکایت بر رویکردی بد در طول خلقت.
۱۰ مرداد ۴۰۵ دامنه ابراهیم طالبی دارابی